2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап Қазақстанда жаңа Салық кодексі күшіне еніп, әлеуметтік көрсеткіштер мен цифрландыру саласында айтарлықтай өзгерістер орын алды.

Кіріс көрсеткіштері және әлеуметтік төлемдер

Жаңа базалық қаржылық бағдарлар белгіленді:

• Ең төменгі жалақы (ЕТЖ) — 85 000 теңге;
• Айлық есептік көрсеткіш (АЕК) — 4 325 теңге;
• Ең төменгі зейнетақы — 69 049 теңге;
• Мемлекеттік базалық зейнетақы төлемінің ең төменгі мөлшері — 35 596 теңге;
• Күнкөріс деңгейі — 50 851 теңге.

Сондай-ақ, 2026–2028 жылдарға арналған республикалық бюджетке сәйкес мемлекеттік жәрдемақылар мен зейнетақылардың барлық түрлерін шамамен 10%-ға арттыру қарастырылған.

Салық реформасы және жаңа Салық кодексі

1 қаңтардан бастап келесі шараларды қарастыратын жаңартылған Салық кодексі күшіне енді:

• Салықтық әкімшілендіруді оңайлату, есептілік пен салықтар санын азайту;
• ҚҚС (қосылған құн салығы) мөлшерлемелерін өзгерту, соның ішінде базалық мөлшерлемені 16%-ға дейін көтеру және медициналық қызметтер мен дәрі-дәрмектер үшін төмендетілген мөлшерлемелер енгізу;
• Табысқа салық салудың жаңа ережелері және бизнес үшін жеңілдіктер.

Цифрландыру және электрондық қызметтер

«QazTech» біріңғай электрондық үкімет платформасынан тыс мемлекеттік органдардың жаңа ақпараттандыру объектілерін құруға мораторий енгізіледі. Сондай-ақ, электрондық цифрлық қолтаңба (ЭЦҚ) ережелері жаңартылып, ол ұйым басшысының қолтаңбасымен теңестіріледі.

Әлеуметтік медициналық сақтандыру (МӘМС)

Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесіне кемінде бес жыл бойы жарна төлеген азаматтар, жарна төлеуде уақытша үзіліс болған жағдайда, өздерінің сақтандыру мәртебесін 6 айға дейін сақтай алады. Бұрын бұл мерзім 3 ай болатын.

Құжаттар және мемлекеттік қызметтер

АЕК-тің өсуіне байланысты құжаттарды ресімдеу үшін мемлекеттік баж салығы да артады (мысалы, паспорт және жүргізуші куәлігі). Сонымен қатар, жеке куәлікті алғаш рет алу немесе ауыстыру тегін болады.

Басқа да өзгерістер

2026 жылдан бастап тұрғын үй саласында, ғимараттардың энергия тиімділігінде және биржалық қызметті лицензиялауда қосымша ережелер күшіне енеді. Сондай-ақ, банктік жүйелер арқылы мобильді ақша аударымдарын әлеуметтік бақылау тетіктері күшейтілді.

Дереккөз: Zakon.kz

Шығыс Қазақстан облысында сот Қазақстанның көші-қон ережелерін бірнеше рет бұзған Қытай азаматына қатысты істі қарады. Әңгіме шетелдіктің Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің көші-қон бабы бойынша бұрын жауапқа тартылғанына қарамастан, әкімшілік құқық бұзушылықты қайталап жасауы туралы болып отыр.

Үлкен Нарын аудандық соты ер адамның 2025 жылдың маусым айында көші-қон заңнамасын бұзғаны үшін жазаланғанын анықтады. Алайда, ол кейін заңды тағы да бұзған — бұл жолы тиісті рұқсатсыз пайдалы қазбаларды заңсыз өндірумен айналысқан.

Соттың баспасөз қызметі хабарлағандай, отырыс барысында айыпталушы өз кінәсін толық мойындап, жасаған ісіне өкінетінін білдірді. Бұл мойындау істі қарау кезінде ескерілді.

Сот Қытай азаматын кінәлі деп танып, оған бір тәулікке қамаққа алу және кейіннен Қазақстан Республикасының аумағынан шығарып жіберу түріндегі жазаны тағайындады. Қаулы заңды күшіне енді.

Көші-қон заңнамасының осы нормалары бойынша өңірде тағы 35-ке жуық ұқсас әкімшілік іс қаралды.

Дереккөз: TengriNews

Парламент Мәжілісінің депутаты Ерлан Барлыбаев Қазақстанға шетелдік жұмыс күшін тарту ережелерін жеңілдету және еңбек мигранттарына арналған квотаны ұлғайту туралы бастама көтерді. Оның айтуынша, еліміз жылу электр станциялары мен үш атом станциясын салудан бастап, көлік желісін, ТҮКШ (ТҮКШ — Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы) және басқа да салаларды дамытуға дейінгі ауқымды инфрақұрылымдық жобаларды іске асыру кезеңіне аяқ басты. Бұл жобалар үшін жұмыс күшінің үлкен көлемі қажет болады.

Е. Барлыбаев Еңбек ресурстарын дамыту орталығының болжамына сүйене отырып, 2025-2035 жылдар аралығында қажетті жалдамалы қызметкерлердің жалпы саны шамамен 3 миллион адамға жетуі мүмкін екенін, оның 800 мыңнан астамы жұмысшы мамандықтары екенін еске салды. Кадр тапшылығы әсіресе өнеркәсіп және құрылыс салаларында қатты сезіледі деп күтілуде.

Барлыбаев шетелдік жұмысшылардың заңсыз жұмысқа орналасу мәселесіне де тоқталып, бұл жағдай қосымша сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін тудыратынын атап өтті. Осыған байланысты ол келесі шараларды ұсынды:

• Шетелдік жұмысшыларды тарту шарттарын жеңілдету, оларға еңбек құқықтары мен әлеуметтік қызметтерге қолжетімділікке кепілдік беру, сонымен бірге бұл талаптардың сақталуына жұмыс берушілерді жауапты ету.
• Мигранттарға арналған квоталарды ұлғайту және кадр тапшылығы байқалатын салаларда квота алу процедураларын оңайлату.
• Салық мөлшерлемесін түзету арқылы мигранттар санын икемді реттеу үшін еңбек мигранттарына қосымша салық енгізу.

Депутат көші-қон ағындарын сауатты реттеу жұмысшы тапшылығы мәселесін шешіп қана қоймай, экономикалық өсім мен әлеуметтік тұрақтылықты нығайтуға серпін беретініне сенімді.

Бұған дейін Еңбек министрлігінің мәліметтері Қазақстанда 15 мыңнан астам шетелдік азаматтың ресми түрде жұмыс істейтінін көрсеткен болатын, олардың көпшілігі құрылыс және ауыл шаруашылығы салаларында қызмет етеді. Еңбек мигранттарының ең үлкен топтары Қытай, Өзбекстан, Түркия және Үндістаннан келеді. Бұл ретте мемлекет жыл сайын шетелдік жұмыс күшін тартуға квота белгілейді — 2025 жылы ол жұмыс күші санының 0,2–0,25 % шегінде немесе шамамен 14,8-ден 19,4 мыңға дейінгі рұқсатты құрады.

Дереккөз: TengriNews